Breda kent een levendige theatergeschiedenis. Ingesloten tussen het roerige Vlaanderen en het behoedzame Holland, schommelde het Bredase theater tussen perioden van bloei en perioden van betrekkelijke stilstand. De ambitie om koploper te zijn in het Brabantse theaterleven leek voortdurend te strijden met het nuchtere voornemen spaarzaam te blijven.

gaslampjes en pluche
De vroegste tekenen van een theaterleven in Breda dateren uit 1727, toen er een bescheiden theaterlocatie geopend werd aan de Kaatsbaan, gelegen aan Oostzijde van het kasteel van Breda. De accommodatie stelde weinig voor, waarna in 1769 voor de som van 600 gulden een meer uitgebreide theaterinrichting werd gerealiseerd. In de nieuwe ruimte werden opera’s en toneelvoorstellingen gepresenteerd.

Later, in 1802 tijdens de Bataafse tijd werd een theater geopend in de toenmalige ziekenzaal van het stadsmilitair hospitaal. Deze ‘Comediezaal’ was het eerste serieuze theatergebouw in Noord Brabant, waarmee Breda de eerste Brabantse stad was met een actief theaterleven. De bouw van deze goed geoutilleerde theateraccommodatie was te danken aan de rol van het garnizoen en de beïnvloeding van het kunstencentrum Brussel.

In 1814 ging dit met gaslampjes verlichtte theater helaas geheel in vlammen op. Het ontgoochelde stadsbestuur gaf direct daarop een vergunning tot de herbouw van een theater aan de Oude Vest. Hier moest een illustere ‘dans en comediezaal’ uit de grond rijzen. Het pand was snel gebouwd. Het ging van start als ‘Comedie’ en werd later ‘Schouwburg’. De Bredase burgers lieten zicht behaaglijk in het pluche zakken. Decennia lang werden hier met verve theatervoorstellingen gegeven.

bedrijvig Breda
Ondertussen stond de tijd in Breda natuurlijk niet stil. Vanwege de afbraak van de vestingwerken en de vier stadspoorten ontstond er meer ruimte in en rond de binnenstad. In samenhang hiermee groeide de bedrijvigheid in de stad en nam de bevolking toe. De behoefte aan vertier hield daarmee gelijke tred. Na verloop van tijd kon de Schouwburg aan de Oude Vest het groeiende bezoekersaantal niet meer aan. Bovendien raakte het pand verouderd. Men keek uit naar een nieuwe accommodatie.

Rond 1880 nam de bloeiende culturele sociëteit Amicitia et Concordia het initiatief tot het bouwen van een nieuwe schouwburg aan het Van Coothplein. Het ontwerp van het gebouw werd toevertrouwd aan architect Michael Marijnen. Met een lening van 125.000 gulden in aandelen kon op 21 maart 1881 de eerste steen worden gelegd. Op 10 juli in datzelfde jaar werd de schouwburg, die naar zijn peetvaders Concordia genoemd werd, met een plechtige feestcantate geopend.

Concordia trok direct veel publiek. Bij de eerste voorstellingen leek het gebouw zelfs al weer te klein. Nog in hetzelfde jaar van de opening werd daarom opdracht gegeven voor een uitbreiding. Toen deze uitbreiding eenmaal gerealiseerd was bezat bezat Breda een deugdelijke schouwburg met stijl en allure. Daarmee was de weg bereid tot een weelderige theatercultuur en die kwam er ook. Tot aan de jaren ‘50 behield Breda een voorsprong in het Noord Brabantse theater.

drukte aan het Van Coothplein
Gedurende zijn ruim honderdjarige bestaan is Concordia door een bonte club figuren bevolkt. In 1916 herbergde het Belgische oorlogsvluchtelingen. In de Tweede Wereldoorlog eisten de Duitsers het gebouw op om er onder het motto ‘Kraft durch Freude’ hun eigen voorstellingen te programmeren. Ook de NSB presenteerde in Concordia zijn propagandavoorstellingen. Na de bevrijding vierden de geallieerden er feest. In 1953 ten tijde van de watersnood werd het gebouw gebruikt voor het verzamelen van kleding voor de Zeeuwse gedupeerden.

In de jaren vijftig was het intensief geëxploiteerde Concordia ernstig toe aan vernieuwing. De vereniging Concordia kon en wilde geen investeringen meer doen. De gemeente ontwikkelde daarom plannen voor een nieuwe schouwburg met een zaal voor 900 personen en een congreszaal voor 500 personen. Vanwege de moeilijkheden voor wat betreft de financiering ketste dit plan af. Besloten werd dat de gemeente Concordia zou kopen en tevens zou zorgen voor de noodzakelijke vernieuwingen. In 1964 was de aankoop definitief en werd Concordia officieel stadschouwburg.

grootse plannen
Ondanks de uitgebreide verbouwingen die de gemeente bij de aankoop had laten uitvoeren leek Concordia toch zijn beste tijd te hebben gehad. Rond de jaren ‘80 was de schouwburg sterk verouderd. Het pand was niet brandveilig, bouwvallig en voldeed niet meer aan de eisen van de toenmalige theaterpraktijk. Bezuinigingen maakten het echter onmogelijk de problemen op korte termijn op te lossen.

Ondertussen kampte de gemeente met exploitaitie-problemen van het Turfschip, dat dienst deed als concertzaal. In 1982 werd dit gebouw voor het symbolische bedrag van 1 gulden verkocht. Tot overmaat van ramp ging in hetzelfde jaar ook het filmhuis in de Beyerd failliet. Daarmee bevond niet alleen het theater maar ook de rest van de podiumkunsten in Breda zich in een nijpende positie. Zodoende ontstond het idee een nieuwe accommodatie te bouwen die onderdak zou bieden aan alle podiumkunsten.

In 1989 werd de nota Concordia, Podium van morgen, uitgebracht. Daarin werd een plan gepresenteerd voor een nieuwe schouwburg met drie theaterzalen en twee filmzalen. In eerste instantie werd gedacht aan dezelfde locatie op het Van Coothplein. Deze plannen moesten op grond van de hinderwet worden afgeblazen. Een dermate grote schouwburg aan het Van Coothplein zou te veel verkeers- en geluidsoverlast bezorgen.

champagne
Een nieuwe locatie voor de schouwburg werd gevonden op het Chasséveld tussen het stadskantoor en de kloosterkazerne. Architect professor Herman Hertzberger kreeg de opdracht het pand te ontwerpen. Het moest een groots gebouw worden dat ruimte zou bieden aan theater, muziek en film in al hun verschijningsvormen. De kosten van wat Chassé Theater zou moeten gaan heten, werden beraamd op 25 miljoen euro.

De ambitieuze plannen met het Chassé Theater stuitten bij een deel van de Bredase bevolking op verzet. De betrokken wethouders en de schouwburgdirectie werden beschuldigd van grootheidswaanzin. Is een theater van deze omvang en allure niet buiten proportie voor een provinciestad als Breda? De gewaagde nieuwbouwplannen veroorzaakten flinke verdeeldheid. Toen de bouwkosten ook nog enkele keren werden overschreden zijn zelfs een aantal wethouders vertrokken.

Dankzij de doortastendheid van betrokkenen binnen de gemeente en de schouwburgdirectie kwam het Chassé Theater er toch. In juni 1995 werd de champagne ontkurkt en kon het publiek genieten van een eerste musical-productie. Hertzbergers ontwerp was oogverblindend. Onder één golvend dak trof het publiek drie theaterzalen en twee filmzalen. Breda bezat metterdaad het grootste theater van het land. Architectuurcritici uit binnen- en buitenland haastten zich het pand bekijken. De Volkskrant sprak van het ‘eerste 20e eeuwse architectuurmonument in de Lage Landen’.

uniek in Nederland
Met de bouw van het Chassé Theater was de weg bereid om in Breda weer een serieuze en solide theatercultuur op te bouwen. De afgelopen jaren heeft de stad een ware inhaalslag gemaakt. Het Chassé Theater presenteert nu zo’n 500 theater voorstellingen en 3.400 filmvertoningen per seizoen. De cinema was de afgelopen jaren zo'n succes dat er in 2002 zelfs een derde filmzaal is bijgebouwd. In totaal bedient het Chassé Theater in een seizoen gemiddeld ruim 350.000 bezoekers met als absolute hoogtepunt het jaar 2003 waarin bijna 400.000 bezoekers het theater bezochten.  Dankzij de gunstige ligging in het zuiden van Nederland, tussen de Randstad en Vlaanderen, bereikt het Chassé Theater een breed regionaal publiek en bij veel voorstellingen ook een nationaal en soms zelfs internationaal publiek.

Het Chassé Theater biedt toneel, opera, dans, muziek, musical, cabaret en film in al hun verschijningsvormen. Met de verscheidenheid van zijn programma is het Chassé Theater uniek in Nederland. Geen enkel theater biedt deze diversiteit, van grote Broadway-musicals tot kleine vlakke-vloer experimenten, van symfonische orkestmuziek tot uitheemse volksmuziek en van avondvullend klassiek ballet tot post-moderne dans.